Korte dagen en mislukte voornemens: wat is Blue Monday nou eigenlijk?

REGIO - De periode na de feestdagen wordt gekenmerkt door korte, donkere dagen en het vooruitzicht op de zomer die nog ver weg is. Dat betekent dat het weer tijd is voor de meest bekende sombere dag, die dit jaar op maandag 19 januari valt: Blue Monday. 

Blue Monday staat bekend als de meest sombere dag van het jaar en is afgeleid van het Engelse ‘Feeling Blue’, een uitdrukking voor neerslachtigheid. In Nederland verwijst de uitdrukking ‘een blauwe maandag’ juist naar iets dat slechts tijdelijk duurt, zoals kort ergens werken of tijdelijk betrokken zijn bij een activiteit. 

Het idee van Blue Monday werd in 2005 geïntroduceerd door de Britse psycholoog Cliff Arnall. Hij stelde een formule op die volgens hem kon aangeven welke maandag van januari het somberst zou zijn. Deze berekening hield rekening met factoren zoals weersomstandigheden, schulden, het gemis van vakantie en de tijd die verstreken was sinds de feestdagen. Arnall beweerde dat op deze dag veel mensen zich neerslachtig, somber of verdrietig zouden voelen. Blue Monday wordt vaak in verband gebracht met mislukte goede voornemens, het vooruitzicht op verre reizen en de aanhoudende korte, donkere dagen. Voor velen markeert de maandag bovendien het begin van een nieuwe werkweek. Inmiddels wordt de dag meestal vastgesteld op de derde maandag van januari, in plaats van in de laatste volle week van de maand.

Hoewel het fenomeen wijd bekend is, beschouwen wetenschappers de theorie als pseudowetenschap. De formule van Arnall heeft geen echte wetenschappelijke basis. In 2013 gaf hij zelf toe in The Daily Telegraph dat het concept oorspronkelijk een promotionele actie was van het Britse reisbedrijf Sky Travel, bedoeld om zomervakanties te verkopen.

Winterdip

Hoewel Blue Monday geen wetenschappelijke basis heeft, kan een winterdip wel degelijk optreden. Het gebrek aan zonlicht in januari beïnvloedt de biologische klok en de aanmaak van melatonine, waardoor vermoeidheid en somberheid kunnen ontstaan. Beweging, zoals een dagelijkse wandeling, kan de stemming verbeteren, net als blootstelling aan daglicht of het gebruik van een lichttherapielamp. Sociale contacten zijn eveneens belangrijk; een bezoek aan vrienden of familie kan gevoelens van eenzaamheid verminderen. 

Daarnaast kan het helpen om de doelen voor het nieuwe jaar opnieuw te evalueren. In plaats van te focussen op wat nog niet is bereikt, kan het stellen van kleine, haalbare doelen zorgen voor een gevoel van controle en voldoening. Blue Monday kan zo een moment worden om bewust stil te staan bij het eigen welzijn en de mentale gezondheid in de wintermaanden te versterken. 

Blue Monday mag dan niet wetenschappelijk onderbouwd zijn als de somberste dag, het kan in elk geval dienen als herinnering om stil te staan bij de eigen mentale gezondheid en welzijn.