Waterorgel Hengelo straalt opnieuw

HENGELO - Het Waterorgel Hengelo in de vijver van het Park Bataafse Kamp is weer volledig tot leven gekomen dankzij de vervanging van acht pompen. De vernieuwing is mogelijk gemaakt door financiële steun van Stichting Hengelo Promotie en bijdragen van de Vrienden van het Waterorgel Hengelo. Het bijzondere kunstwerk, dat volledig draait op inzet van zes gepassioneerde vrijwilligers, kende een bewogen geschiedenis en vormt een uniek stuk Nederlands technisch erfgoed.

Het waterorgel stond jarenlang op de rand van verdwijning. De installatie bevond zich oorspronkelijk in de vijver bij het FBK-stadion en werd destijds gerealiseerd op initiatief van Drees Kroes, oprichter van de stichting FC Twente Scoren in de wijk. Toen deze vijver werd gedempt, belandde de complete technische installatie, destijds met een waarde van circa vier ton, in opslag onder de tribunes van het stadion.

Volgens Benno Goosen, inmiddels tien jaar betrokken en voorzitter van Stichting Waterorgel Hengelo, betekende dat bijna het einde van het project. Samen met Drees Kroes zette hij destijds een reddingsactie op. “Doodzonde om deze investering zomaar overboord te gooien”, blikt Goosen terug. Er werd een deskundige werkgroep opgericht en in 2022 werd het waterorgel eindelijk nieuw leven ingeblazen op de huidige locatie: het terrein van de Bataafse Kamp. 

Vuilwaterorgel

Het Hengelose waterorgel is uniek in Nederland omdat het werkt als zogenoemd ‘vuilwaterorgel’. In plaats van drinkwater wordt gebruikgemaakt van regenwater. Goosen: “Duurzaam, maar technisch een enorme uitdaging. Bij de inrichting van de vijver is destijds rivierklei gebruikt. Loskomende kleideeltjes zetten zich vast in de roosters rondom de pompen. Dit maakt ze extra kwetsbaar en verkort de levensduur aanzienlijk.”

In totaal telt het orgel 54 pompen, waarvan inmiddels 24 zijn vernieuwd. De resterende onderdelen vragen intensief onderhoud. Vrijwilligers reinigen en controleren de roosters voortdurend handmatig, waarmee jaarlijks circa 15.000 euro aan uitbestedingskosten wordt bespaard. Zonder deze inzet zou het voortbestaan van het waterorgel niet haalbaar zijn. Op termijn moeten nog ongeveer twintig verouderde pompen worden vervangen, met kosten van circa 1.000 euro per pomp.

Samenwerking

Stichting Hengelo Promotie speelt een belangrijke rol in de instandhouding van het project. Dankzij hun bijdrage en die van vaste donateurs konden recent acht nieuwe pompen worden aangeschaft. Omdat er nog twintig verouderde pompen op de nominatie staan voor vervanging, is de stichting altijd op zoek naar nieuwe donateurs. 

Ook de gemeente Hengelo levert een bijdrage door sinds vorig jaar de hoge stroomkosten op zich te nemen. Wanneer alle pompen tegelijk draaien, vraagt de installatie een vermogen van 3 keer 80 kilowatt. Daarnaast is het onderhoud van de vijver inmiddels overgedragen aan de stichting, waarvoor een vergoeding wordt ontvangen. De omgeving profiteert mee: de vijver is opnieuw een verzorgde entree van de stad geworden.