Logo hengelosweekblad.nl


Op 20 mei 1943 spreekt Seyss-Inquart in de grote stelplaats van machinefabriek Stork het personeel toe naar aanleiding van de staking. Ook arbeiders van andere bedrijven waren gedwongen naar Hengelo te komen.
Op 20 mei 1943 spreekt Seyss-Inquart in de grote stelplaats van machinefabriek Stork het personeel toe naar aanleiding van de staking. Ook arbeiders van andere bedrijven waren gedwongen naar Hengelo te komen.

'Stork staakt! Staakt u mee?'

Hengelo - De grootste staking uit de Nederlandse geschiedenis begon bij Stork: de April-meistakingen van 1943. Dit jaar is dat 75 jaar geleden. De stakingen verspreidden zich over het land en brachten een keerpunt teweeg in de bezettingstijd. Hengelo, de stad waar de stakingen begonnen, herdenkt deze stakingen op donderdag 3 mei tijdens een bijeenkomst in de Waterstaatskerk.

Anders dan de Februaristaking van 1941 lijken de April-meistakingen van 1943 vergeten. Terwijl ze de grootste staking uit de Nederlandse geschiedenis zijn. En de grootste uiting van geweldloos volksverzet in de door de Duitsers bezette gebieden van Europa.

De April-meistakingen 1943 verdienen jaarlijkse herdenking, vindt de Commissie Herdenking April-meistakingen 1943 Hengelo. "Honderdduizenden Nederlanders, in grote delen van het land, verlaten in die dagen hun werk. Ze keren zich tegen de krijgsgevangenschap van omstreeks 300.000 Nederlandse oud-militairen. Hun vreedzame volksverzet brengt een keerpunt in de bezettingstijd te weeg." Hengelo, de stad waar de stakingen begonnen, herdenkt deze belangrijke stakingen op 3 mei.

Het initiatief voor de herdenking komt uit Hengelo. Geen wonder: hier beginnen de stakingen op 29 april 1943. Even na de schaftpauze leggen de arbeiders van machinefabriek Stork hun werk neer. Aanleiding is de die ochtend door de Duitsers aangekondigde maatregel om de 300.000 oud-militairen van het verslagen Nederlandse leger in krijgsgevangenschap naar Duitsland te voeren. Dit is het moment waarnaar de stakingsleiders hebben uitgezien. Anders dan vaak nog wordt aangenomen, blijken de stakingen wel degelijk te zijn voorbereid. Al in het voorjaar van 1942 leggen de initiatiefnemers, met medeweten en op kosten van Hengelose werkgevers, overal in Nederland contacten voor een algemene staking. Ze komen teleurgesteld terug. De stakingsbereidheid lijkt niet groot, vooral in de Randstad niet. Toch kijken ze vanaf dan uit naar een geschikte aanleiding. Op 29 april 1943 is het zover.

Werknemers van andere bedrijven en instellingen volgen het voorbeeld van de ruim 3000 Storkarbeiders. Vanuit de machinefabriek bellen de telefonistes het nieuws door: 'Stork staakt! Staakt u mee?' Uiteindelijk leggen honderdduizenden Nederlanders in grote delen van het land het werk neer: arbeiders, boeren, ambtenaren, mijnwerkers. De bezetter slaat de volksopstand met bruut geweld neer. Er vallen omstreeks 200 doden. In Hengelo worden zes personen gefusilleerd, waaronder bedrijfsingenieur Loep. Het lichaam van Loep wordt niet teruggevonden. Na de stakingen neemt de bereidheid tot verzet toe. Ze vormen een keerpunt in de bezettingstijd. "Een jaarlijkse nationale herdenking is op zijn plaats. Het wordt tijd voor een eerbetoon en blijvende herinnering aan de honderdduizenden Nederlanders die in april-mei 1943 hun leven op het spel zetten. Op vreedzame wijze komen ze op voor het recht zelf keuzes te maken. Hun initiatief en hun lef sporen aan tot bezinning en navolging."

Vrijheid verdient blijvend onderhoud, elke dag opnieuw.

Programma bijeenkomst
Burgemeester S. Schelberg spreekt een welkomstwoord.
Voorvertoning NOS-documentaire over de April-meistakingen.
'Het begon in Hengelo', Ad vanLiempt.
'Herdenken met een boodschap', Brita Röhl.
'Vergeten volksverzet', Hans Morssinkhof.
Interview met Petra Wolthuis.
Opening expositie.

Bijeenkomst vrij toegankelijk

Als opmaat voor een nationale herdenking vindt op 3 mei een herdenkingsbijeenkomst plaats in de Waterstaatskerk aan de Deldenerstraat 20 in Hengelo. Tot de sprekers behoort de historicus-journalist Ad van Liempt. Ook vindt de voorvertoning plaats van de documentaire over de April-meistakingen die de NOS uitzendt op vrijdag 4 mei, aansluitend aan de Nationale Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam. De bijeenkomst is uiteraard voor iedereen vrij toegankelijk.

reageer als eerste
Meer berichten

Shopbox