‘Bruggen iedere vijf jaar herbouwd’
HistorieHENGELO - De haven van Hengelo is de grootste van Overijssel en een van de grootste binnenhavens van Nederland. Veel Hengeloërs weten niet anders dan dat de haven er ligt. Maar wat gebeurt er allemaal? En wie maken er gebruik van? Wat is de geschiedenis ervan? Om daar meer over te weten te komen, gaan Hans Bouma en Johan Koning op zoek naar de verhalen over de haven en de Twentekanalen.
Tot 2000 was hij in Hengelo hoofd van de afdeling stedenbouw en verkeer van de gemeente, waarna hij naar Emmen vertrok voor een soortgelijke functie. Tot z’n pensioen in 2006 werkte hij daar, tot 2008 was hij nog voor twee dagen actief voor de provincie Drenthe. Ook toen hij tussen de hunebedden werkte, bleef hij Hengelo trouw. “Ik woon hier al sinds 1968”, zegt Hans de Gruil.
‘Hier’ is een mooi verscholen plekje in de Hasseler-Es, in een van de oorspronkelijke boerderijen die er nog in de wijk staan. Een huis met verhalen, maar het verhaal dat De Gruil vertelt, gaat over de geschiedenis van de Twentse kanalen. “Het Twentekanaal is in 1935 geopend, in 1940 werden de bruggen gebombardeerd en aan het eind van de oorlog nóg een keer. Iedere vijf jaar verdwenen ze, dat is toch ongelofelijk?”
Monumentencommissie
Hoewel hij oorspronkelijk niet uit Hengelo afkomstig is, heeft hij veel liefde voor de stad. En voor het vooruitstrevende denken en harde werken van de inwoners. “Ik ben bijvoorbeeld tien jaar voorzitter geweest van de monumentencommissie en gaf lezingen over de geschiedenis van de Twentekanalen. Wist je bijvoorbeeld dat de roeivereniging er al eerder was dan de kanalen? Er was geen water, maar wel een roeivereniging. Inspelend op de plannen die er al waren.”
De Gruil vertelt in vogelvlucht de geschiedenis van de haven en kanaal. Hij vertelde zijn verhaal al bij talloze verenigingen. “Tussen Almelo en Enschede heb ik alle clubs wel zo’n beetje gehad.” Vanuit de monumentencommissie werd de stichting Erfgoed Hengelo opgericht in 2013. Vanaf 2023 is hij vice-voorzitter van Museum Hengelo.
“Veel Hengeloërs zullen denken dat er niet veel historie is. Hengelo heeft geen stadsrechten, zoals bijvoorbeeld Delden, Oldenzaal, Enschede of Almelo, en geen historisch centrum. Maar als je gaat vertellen …”
Wederopbouw stad
“Bijvoorbeeld over de Twentekanalen. Wat die betekenen en welke invloed ze hebben op Hengelo. Dan kom je automatisch uit in de Tweede Wereldoorlog, toen is Hengelo 42 keer gebombardeerd. In oktober ’44, bij één van de laatste keren, was de helft van het dorp verdwenen. En dat is nu de binnenstad. Hengelo is daarmee één van de belangrijkste wederopbouwsteden van Nederland. En iedere vijf jaar werden de bruggen dus opnieuw gebouwd.”
Dit is nog maar het begin van het verhaal dat Hans de Gruil te vertellen heeft. In een volgende afleveringen vertelt hij meer.
Verhalen gezocht
Zelf wat te vertellen, of een tip voor een interessante insteek voor een verhaal over de Hengelose haven? Mail: johan@johankoning.nl.
